De overheid wil open source. Maar waarom eigenlijk? Het antwoord is genuanceerder dan de meeste beleidsnotities suggereren. Er zijn meer redenen dan je zou denken — en ze zijn allemaal valide.
De overheid houdt van open source. Zolang ze het zelf mogen bouwen.
Dat klinkt cynisch, maar ik meen het. Bij Common Ground lopen we hier dagelijks tegenaan. Het is ook een gevoelig onderwerp. Niemand wil horen dat zijn project een duplicaat is. Daarom vergelijk ik Europa's twee grootste soevereine werkplekprojecten: OpenDesk (Duitsland) en La Suite Numérique (Frankrijk). Zelfs op dat niveau botsen ze niet op functionaliteit maar op aanpak. OpenDesk shopt best-of-breed componenten bij bestaande projecten. La Suite bouwt alles zelf. Niet om Nederlandse collega's op de tenen te trappen, maar om het patroon zichtbaar te maken. Want het patroon is overal hetzelfde.
Overheden die open source omarmen als de toekomst, die soevereiniteit en samenwerking prediken, en die vervolgens hun eigen versie bouwen van iets dat al bestaat. Met eigen standaarden. Eigen integraties. Eigen eilandjes. Het is een beetje alsof je Narcissus Product Owner maakt.
Het resultaat? Een landschap van open source projecten die niet met elkaar praten, geld dat verdampt aan duplicatie, en bestaande communities die verzwakken terwijl overheden hun eigen weg gaan.
Laten we eerlijk zijn: het probleem is niet dat overheden open source willen. Het probleem is hoe ze het doen.
Open source lost jouw lock-in niet op. Dat moet je zelf doen.
Ik merk het steeds vaker in gesprekken over digitale soevereiniteit en migraties weg van Foreign Tech. Er wordt naar open source gekeken als een soort wondermiddel. Alsof je Collabora Office[^1] installeert, Nextcloud[^2] uitrolt, en dan vanzelf verlost bent van twintig jaar Microsoft-afhankelijkheid. Maar zo werkt het niet. Open source is geen stofzuiger die jouw puinhoop opruimt. Het is een fundament om op te bouwen — maar dan moet je eerst je eigen rommel opruimen.
Deze blog is nog in concept-fase en wordt mogelijk nog aangepast voor publicatie.
Er was een tijd dat we blindelings vertrouwden op Amerikaanse techgiganten en de stabiliteit die de VS wereldwijd bood. Die tijd is voorbij. De vraag is niet langer of we Big Tech kunnen vertrouwen - maar of we het Witte Huis kunnen vertrouwen.
Oké we weten het nu wel, we kunnen niet langer op Amerika vertrouwen voor onze ICT infrastructuur.[^19] De Groenland-crisis escaleert snel en maakt een handelsoorlog met de Verenigde Staten onvermijdelijk. Tegelijkertijd zijn we voor de bedrijfsvoering van de Nederlandse overheid 100% afhankelijk van Amerika. Oké crisis dus, maar wat zijn de gevolgen voor onze ICT-infrastructuur? Welke tijdlijn kunnen we verwachten? En welke maatregelen moeten lokale besturen nemen om de impact te verzachten?