7 posts tagged with "common-ground"

De overheid houdt van open source. Zolang ze het zelf mogen bouwen.

Dat klinkt cynisch, maar ik meen het. Bij Common Ground lopen we hier dagelijks tegenaan. Het is ook een gevoelig onderwerp. Niemand wil horen dat zijn project een duplicaat is. Daarom vergelijk ik Europa's twee grootste soevereine werkplekprojecten: OpenDesk (Duitsland) en La Suite Numérique (Frankrijk). Zelfs op dat niveau botsen ze niet op functionaliteit maar op aanpak. OpenDesk shopt best-of-breed componenten bij bestaande projecten. La Suite bouwt alles zelf. Niet om Nederlandse collega's op de tenen te trappen, maar om het patroon zichtbaar te maken. Want het patroon is overal hetzelfde.

Overheden die open source omarmen als de toekomst, die soevereiniteit en samenwerking prediken, en die vervolgens hun eigen versie bouwen van iets dat al bestaat. Met eigen standaarden. Eigen integraties. Eigen eilandjes. Het is een beetje alsof je Narcissus Product Owner maakt.

Het resultaat? Een landschap van open source projecten die niet met elkaar praten, geld dat verdampt aan duplicatie, en bestaande communities die verzwakken terwijl overheden hun eigen weg gaan.

Laten we eerlijk zijn: het probleem is niet dat overheden open source willen. Het probleem is hoe ze het doen.

De trein dendert door het Belgische landschap. Buiten glijden weilanden voorbij, binnen zit ik met een lauwe koffie en een hoofd vol indrukken. Twee dagen FOSDEM. Twee dagen open source halleluja. En nu terug naar de werkelijkheid – naar aanbestedingen, naar vergaderingen, naar de dagelijkse praktijk waarin "open source overwegen" nog te vaak een checkbox is.

Maar dit jaar voelt anders. Iets is verschoven. En terwijl de trein Antwerpen passeert, probeer ik te begrijpen wat.

Het coalitieakkoord 2026 leest als een wensenlijstje voor iedereen die al jaren pleit voor digitale soevereiniteit.[^1] Digitale autonomie als uitgangspunt. Afbouw van strategische afhankelijkheden. Open source als criterium bij inkoop. Een Europese digitale infrastructuur. Een AI-fabriek in Noord-Nederland. Het klinkt als muziek in de oren – en dat is precies het probleem. Want muziek kun je niet eten, en mooie woorden betalen geen serverrekeningen.

Laten we eerlijk zijn: dit akkoord erkent eindelijk wat we al jaren roepen. Nederland is te afhankelijk geworden van een handvol buitenlandse techspelers.[^2] Technologie wordt steeds vaker als geopolitiek machtsmiddel ingezet.[^3] De ICC-affaire – waar Microsoft-accounts van het Internationaal Strafhof werden geblokkeerd na Amerikaanse sancties – was een wake-up call die tot in de Trêveszaal doordrong.[^4] Maar erkenning is niet hetzelfde als actie. En dit akkoord mist één cruciaal ingrediënt: tanden.

Nederland loopt voorop met Common Ground. Europa bouwt aan Eurostack. Hoe verhouden deze initiatieven zich tot elkaar? En wat kunnen we van elkaar leren?

AI is niet beter dan de data waarop het draait. Een slimme datalaag is geen nice-to-have, maar de absolute basis voor verantwoorde AI in de overheid. En die datalaag moet je NU goed inrichten - niet pas als je AI wilt toevoegen.

Kunstmatige intelligentie kan een krachtige partner zijn voor de overheid - maar alleen als we begrijpen hoe het werkt en kunnen verantwoorden wat het doet. Open source is daarbij geen technische hobby, maar een bestuurlijke noodzaak.

Oké we weten het nu wel, we kunnen niet langer op Amerika vertrouwen voor onze ICT infrastructuur.[^19] De Groenland-crisis escaleert snel en maakt een handelsoorlog met de Verenigde Staten onvermijdelijk. Tegelijkertijd zijn we voor de bedrijfsvoering van de Nederlandse overheid 100% afhankelijk van Amerika. Oké crisis dus, maar wat zijn de gevolgen voor onze ICT-infrastructuur? Welke tijdlijn kunnen we verwachten? En welke maatregelen moeten lokale besturen nemen om de impact te verzachten?